Rwanda Amputee Football: Genezing, Gemeenschap en WK-dromen

"Ik denk er niet eens aan dat ik geen been heb," zegt Nyiraneza Solange. Die zin raakt dieper dan welk wedstrijdverslag ook zou kunnen.

Solange verloor haar been op vijfjarige leeftijd. Jaren later ontdekte ze amputee football, aangetrokken door de veerkracht van spelers die ledematen verloren tijdens de genocide in Rwanda in 1994 — een slachting van 100 dagen waarbij ongeveer 800.000 Tutsi's en gematigde Hutu's werden vermoord. Ze speelt niet vanwege haar trauma. Ze speelt er voorbij.

Dat onderscheid is belangrijk. Dit is geen feelgood-bijzaak. Rwanda heeft nu vijf professionele vrouwenteams en tien mannenteams in amputee football. De sport is in het afgelopen decennium gestaag gegroeid, wereldwijd bestuurd door de World Amputee Football Federation in meer dan 50 landen. Rwanda is daar een volwaardig onderdeel van — en ze willen meer.

Een land dat zichzelf herbouwt, één wedstrijd per keer

Amputee football is een zeven-tegen-zeven-spel. Veldspelers bewegen op krukken. Doelmannen hebben één arm. De fysieke eisen zijn reëel, de tactische beperkingen worden openlijk erkend — doelvrouw Nikuze Angelique zei het ronduit: "Het is moeilijk om de bal te stoppen als hij naar de kant van de ontbrekende hand gaat."

Maar Louise Kwizera, vicevoorzitter van de federatie, heeft het over iets groters dan tactiek. "In gemeenschappen die getroffen zijn door conflicten of trauma's, wordt het speelveld een plek van vrede. Mensen met mogelijk verschillende verledens komen samen als teamgenoten." In de context van Rwanda draagt die zin enorm gewicht.

Rwanda's geschatte 3.000-plus onderbeengeamputeerden omvatten genocide-overlevenden, verkeersongevalslachtoffers en mensen die ledematen verloren aan ziekte. Het veld vraagt niet in welke categorie je valt.

De WK-ambitie is serieus

Rwanda stuurde één speelster naar het eerste WK amputee football voor vrouwen in 2024. Ze willen een volledige selectie bij de tweede editie, die volgend jaar in Polen of Brazilië wordt verwacht. Of de selectiediepte en federatiemiddelen er zijn om op dat niveau te concurreren is een terechte vraag — maar de infrastructuur beweegt de goede kant op.

Fred Sorrels, manager van het Haïtiaanse vrouwenteam, bezocht Rwanda om de ontwikkeling van het programma te ondersteunen. Hij dringt erop aan dat Rwanda uiteindelijk een WK organiseert. Het ministerie van sport heeft nog geen formeel bod ingediend.

Gilbert Muvunyi Manier, directeur-generaal sportontwikkeling van het ministerie, noemde de sport een "krachtig instrument" voor genezing, verzoening en sociale cohesie. Na een selfiesessie na de wedstrijd zei Angelique dat ze gelooft dat ze het WK zullen halen.

Rwanda ging van één speelster op het wereldtoneel naar een volledige binnenlandse competitiestructuur in het tijdsbestek van een decennium. Die ontwikkeling valt moeilijk te ontkennen.